De ziekte van Aujeszky (AD)

De ziekte van Aujeszky of pseudorabiës wordt veroorzaakt door een herpesvirus en is gastheerspecifiek. Het is een belangrijke ziekte bij varkens met ernstige economische verliezen. Wanneer de populatie besmet is, blijft deze besmet en verstoort de infectie de vruchtbaarheid.  Soms kan de ziekte worden overgedragen van varkens naar koeien, paarden, honden en katten. Ze ontwikkelen dan zenuwstoornissen en sterven snel, vandaar de naam pseudorabiës.

Over de ziekte van Aujeszky bij varkens


Belang
De ziekte van Aujeszky is een virale ziekte bij varkens met zware economische verliezen als gevolg. Zij komt wereldwijd voor. Slechts 2 landen met intensieve varkenshouderij konden de ziekte buiten houden: Canada en Australië.

Andere landen (zoals het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen, Denemarken, Noord Ierland, Ierland, Nederland, de Verenigde Staten, Chili en België) hebben eradicatieprogramma’s ontwikkeld door gebruik te maken van verplichte vaccinatie. Of zoals in het geval van het Verenigd Koninkrijk en Denemarken het afmaken van geïnfecteerde populaties

bovenkant van de pagina


Etiologie

  • Herpes virus, Suid herpesvirus 1 (SHV)
  • Dubbel strengig DNA virus
  • Er komt hoofdzakelijk eenzelfde antigenisch type voor.

Grote delen van het genoom van het Aujeszky virus werden in kaart gebracht. Erg belangrijk zijn de delen van het genoom die coderen voor het TK enzyme (thymidine kinase) en de oppervlakte glycoproteïnen. Deze delen bepalen de virulentie, het verloop van de infectie, de vorming van antistoffen na infectie en de diagnose van een infectie. 

Vaccin producenten hebben marker vaccins ontwikkeld door het wegknippen van gE en thymidine kinase (TK). De gE-deletie maakt het mogelijk om een onderscheid te maken tussen gevaccineerde dieren en veldgeïnfecteerde dieren. De TK deletie garandeert een veilige niet-virulente vaccinstam.

bovenkant van de pagina


Klinische symptomen
De klinische symptomen hangen af van de leeftijd en de immuniteit van het varken, de virulentie van de stam, de hoeveelheid virussen en het infectiepatroon.

Acute infectie van een gevoelige stapel
Na infectie met een virulente stam van A.D.V. zijn de klinische symptomen: koorts, gebrek aan eetlust en sloomheid.

Afhankelijk van de leeftijd is de infectie verantwoordelijk voor specifieke symptomen die bepaald worden door de virulentiegraad van de virusstam. De meest dramatische symptomen komen voor bij jonge biggen.
Volgende zenuwsymptomen kunnen worden waargenomen:

  • Beven
  • Ongecontroleerde bewegingen
  • Zitten op uitgestrekte achterpoten
  • Liggen en fietsbewegingen

 

Morbiditeit en mortaliteit bij jonge biggen zijn zeer hoog, dikwijls tot 100%.

Naar mate de biggen ouder worden, worden ze minder gevoelig. De mortaliteitsgraad en de kans op zenuwsymptomen verminderen.

Zeugen

  • Verhoogd aantal terugkomers na inseminatie (zowel regelmatige als onregelmatige terugkomers) indien de infectie voorkomt tijdens de vroege stadia van de dracht.
  • Afhankelijk van het stadium van de dracht kan abortus worden geïnduceerd.
  • Gemummificeerde foetussen, doodgeboren en zwakke biggen
  • Kleine worpen

Beren
Beren ontwikkelen na infectie een ernstige ontsteking van de testis of zijn niet meer in staat om te dekken wegens een te hoge lichaamstemperatuur. De hoge lichaamstemperatuur als gevolg van een infectie kan voor lange tijd een belangrijk effect hebben op de vruchtbaarheid van de populatie door een verstoorde spermatogenese.

Chronische vorm
Bij de chronische vorm van Aujeszky spelen secundaire respiratoire infecties ook een rol.Actinobacillus pleuropneumoniae en Pasteurella multocida zijn vaak zulke secundaire bacteriële kiemen.

De morbiditeit in volwassen varkens kan hoog zijn. Gevoelige varkens kunnen gemakkelijk worden geïnfecteerd maar worden niet noodzakelijk ziek. Het sterftepercentage is meestal laag (1-2%). Dit is afhankelijk van de virulentie van de betrokken stam.

De dragers van het virus
Varkens die herstelden van een ADV infectie, kunnen asymptomatische dragers worden. Ze zijn in staat om het virus over te dragen naar gevoelige soortgenoten of naar hun nakomelingen via de baarmoeder of na de geboorte.

Figure 1: de samenvatting van klinische symptomen
clinical signs Aujesky's disease

bovenkant van de pagina


Overdracht

  • Verplaatsen van dragers
  • Via de wind, ten minste 3 km
  • Via contact met wilde varkens (everzwijnen)
  • Vogels zouden het virus kunnen verspreiden maar dit is nog niet bewezen
  • Besmette karkassen
  • Via contact met kleding, laarzen, voertuigen en bedrijfsuitrusting
  • Via besmet zaad van KI stations of een beer die drager is
  • Via geïnfecteerde mest

bovenkant van de pagina


Diagnose
Bij een eerste contact van een gevoelige populatie reproductieve zeugen met ADV ontwikkelen zich de typische klinische symptomen zoals hierboven beschreven waardoor de diagnose van de ziekte van Aujeszky gemakkelijk kan worden gesteld.

Bloedonderzoek is nodig om de diagnose te bevestigen:

  • Antistof fluorescentie test (hiervoor wordt vaak weefsel van de tonsillen gebruikt). Deze test is betrouwbaar en de resultaten zijn binnen enkele uren beschikbaar.
  • Virusisolatie van longweefsel en tonsillen
  • ELISA testen voor het opsporen van antistoffen in het serum worden veel gebruikt op herstelde varkens en voor groepsdiagnose. Testen die een onderscheid kunnen maken tussen infecties veroorzaakt door het vaccin- of het veldvirus zijn beschikbaar.

bovenkant van de pagina


Controle and Eradicatie
Het is belangrijk een verschil te maken tussen AD controle (het onderdrukken van de klinische symptomen en het voorkomen van economische verliezen) en eradicatie (uitroeien van AD virus op een bedrijf, in een regio, land of continent)

Voor de controle van een uitbraak is vaccinatie de eerste stap.
AD controle mag niet gebaseerd zijn op vaccinatie alleen, ook management is heel belangrijk:

  • Goede huisvesting met een degelijke klimaatcontrole
  • All-In All-Out (management systeem)
  • Goede hygiëne, reiniging en desinfectie van lege afdelingen
  • Goede biosecurity streeft naar “gesloten bedrijven”, beperking van het contact met andere bedrijven.
  • Enkel aankopen op basis van bedrijven van dezelfde AD status

Eradicatie
Er zijn verschillende manieren om de ziekte uit te roeien. De klassieke manier is depopulatie – repopulatie. Deze methode werd gebruikt om AD uit te roeien in het Verenigd Koninkrijk en in Denemarken. Deze manier was economisch te verantwoorden omdat de prevalentie van de ziekte van Aujeszky in deze landen minder dan 10% was.

In landen waar de prevalentie hoog is, is vaccinatie met een marker vaccin een meer verantwoorde methode (Zie Vaccins). Marker vaccins maken het onderscheid tussen veldgeïnfecteerde en gevaccineerde dieren mogelijk via serologie. Vaccinatie moet altijd gecombineerd worden met GMP (goede management praktijken):

  • Betrouwbare identificatiesystemen voor dieren
  • Beperkingen van de verplaatsingen van dieren
  • Aangekochte vervangingszeugen moeten serologisch negatief zijn voor AD
  • Quarantaine is een must
  • De gezondheidsstatus van de varkens moet worden bijgehouden door verplichte opeenvolgende screeningen van bloedmonsters.

bovenkant van de pagina

piglets being vaccinated

Varkens die herstelden van een ADV infectie, kunnen asymptomatische dragers worden.